معرفى مراكز گفت‌وگوى اديان

به نقل از ماهنامه اخبار دين

انستيتوى ديالوگ جهانى

GDI علامت اختصارى «انستيتوى ديالوگ جهانى‌» است كه در بخش معرفى مؤسسه خود، با توجه به گسترش ارتباطات جهانى و لزوم جلوگيرى از درگيرى‌هاى نظامى، گفت‌وگوهاى ثمربخش و صلح آفرين در تمامى زمينه‌ها را تنها راه حل داشتن هزاره‌اى آرام همراه با صلحى پايدار مى‌داند و در اين ميان، بخش عظيم گفت‌وگو را به گفت‌وگو و تبادل نظر ميان رهبران مذهبى جهان اختصاص مى‌دهد تا با هميارى و همدلى و نيز حسن نيت ثمر بخش بتوانند مشكلات بشر را برطرف نمايند. اين سايت كه از سال ١٩٩٧ تاكنون تاسيس شده است در سه فصل عمده مشغول به فعاليت است كه سرفصل‌هاى آن عبارتند از: اخلاق و صلح جهانى - گفت‌وگوى بين دينى - اخلاق و تجارت فصل اخلاق و صلح جهانى، ١٦ بخش مستقل و مهم دارد كه هر كدام داراى مباحث و مسائل گوناگونى در حوزه مربوطه مى‌باشند. اين بحثها به طرح مقالات، سخنرانى‌ها و مطالب مبسوطى در زمينه مورد بحث پرداخته‌اند كه بسيار قابل تامل است. در فصل گفت‌وگوى بين دينى ١١ سرفصل مستقل با موضوعات متنوع كه هر كدام به جنبه‌اى از موضوع مورد نظر مى‌پردازد، طراحى شده است و در واقع معرف مراكز و سايت‌هاى مختلفى است كه به اين موضوع اختصاص دارد. از جمله سايت‌هاى مهم در اين بخش، مركز گفت‌وگوى اديان در كشور بوسنى است كه به ترغيب گفت‌وگو بين پيروان سه دين مسيح، يهود و اسلام در اين سرزمين مى‌پردازد. فصل اخلاق و تجارت نيز از ديگر بخش‌هاى جذاب اين مركز مى‌باشد كه با اختصاص دادن ١٦ سرفصل و معرفى ديدگاههاى مختلف و سايتهاى متنوعى كه به اين مباحث پرداخته‌اند، اطلاعات بسيار مفيدى را در اين زمينه در اختيار ما مى‌گذارد. براى نمونه، چند مقاله درباره اخلاق تجارت در اسلام و يهود و مسيحيت در اين فصل وجود دارد كه با آدرس زير قابل دسترسى است:

www.global-dialogue.com

پرسش‌ها و پاسخ‌ها

بى‌ترديد اسلام و مسيحيت از مهم‌ترين طرفهاى گفت‌وگوى اديان در طول تاريخ بوده‌اند و عملكرد اين دو دين بزرگ در تاريخچه گفت‌وگوى اديان داراى كارنامه‌اى درخشان و قابل تامل است. با توجه به اين ويژگى، در سال‌هاى اخير بيشترين حجم مباحث گفت‌وگوى بين دينى در رسانه‌هاى گروهى و انتشارات، به گفت‌وگوى بين اسلام و مسيحيت اختصاص يافته است. در اين ميان، يكى از سايت‌هاى مهم كه در اين زمينه راه‌اندازى شده است، سايت Questions and Answers يا «پرسش‌ها و پاسخ‌ها است‌» كه با طرح مسائل مشترك بين اين دو دين، نظرات و ديدگاه‌هاى كارشناسان را در موضوع مورد بحث، مطرح مى‌نمايد. در اين سايت، بخش‌هاى مختلفى پيش‌بينى شده است كه هر كدام با تقسيم‌بندى‌هاى مربوط به خود، مراجعه‌كنندگان را به موضوعات مورد نظر راهنمايى مى‌نمايد. از جمله اين بخش‌ها مى‌توان به موارد ذيل اشاره كرد: - قابليت تبديل به زبانهاى ديگر - معرفى منابع تحقيقاتى براى محققان و مراجعه‌كنندگان. - ارائه اطلاعات درباره مراكز و مكان‌هايى كه به نوعى مربوط به اديان مى‌باشند. از جمله مقالاتى كه در زمينه گفت‌وگوى اسلام و مسيحيت، از طريق اين مركز قابل دسترسى است، عبارت است از: - تاريخچه جدل بين مسيحيان و مسلمانان - تطبيق بين ايمان مسيحى و ايمان اسلامى - تاريخچه برخورد حضرت محمد (ص) با مسيحيان اين سايت‌با آدرس زير قابل دسترسى مى‌باشد

 Answers.org/oldWWW.Questionsand

مركز گفت‌وگوى اسلام و مسيحيت الازهر

مركز گفت‌وگوى اسلام و مسيحيت الازهر كه با علامت اختصارى ADIC معرفى شده است در سال ١٩٨٢ به رياست دكتر على السمان در جهت ترويج گفت‌وگوى بين مسلمانان و مسيحيان در مصر شكل گرفت. ADIC در سال ١٩٩٥، به منظور توسعه فعاليت‌هاى بين‌المللى خود، حوزه عملكردش را به گفت‌وگو بين سه دين بزرگ توحيدى اسلام، مسيحيت و يهود گسترش داد و به همين دليل، نام خود را به «اتحاديه گفت‌وگو بين اسلام، مسيحيت و يهود» تغيير داد. اين مركز، فعاليت‌هاى خود را در جهت تاسيس ساختارهاى مورد نياز براى حمايت از بنيان‌هاى ديالوگ در جهان آغاز كرد و در همين رابطه، كميته دايمى گفت‌وگو بين اديان توحيدى را در الازهر تاسيس نمود. ADIC تلاش‌هاى بسيارى براى برقرارى ارتباط بين الازهر و واتيكان انجام داده است و در حال حاضر، فعاليت‌هاى ويژه اين مركز در مورد جوانان مسلمان و مسيحى و برگزارى جلسات مشترك بين آنها مى‌باشد. برگزارى مراسم و سمينارهاى متعدد و نيز ارتباطات گسترده بين‌المللى در زمينه گسترش ديالوگ بين اديان به ويژه اديان ابراهيمى، از جمله فعاليت‌هاى اين مركز مى‌باشد. در راستاى اين فعاليت‌ها مى‌توان به ديدار پاپ از الازهر در سال ١٩٩٨ اشاره كرد كه در نوع خود، بزرگ‌ترين حركت ADIC بوده است. انتشار چند توافق‌نامه مشترك بين مراكز گفت‌وگوى اديان در الازهر و واتيكان، و نيز توافق‌نامه اسلامى كاتوليكى، از جمله فعاليت‌هاى مهم اين مركز مى‌باشد. انتشار ديدگاه‌هاى جديد الازهر در رابطه با ارتباطات بين‌المللى، به ويژه ارتباطات دينى و دعوت از شخصيت‌هاى برجسته سياسى و مذهبى دنيا براى آشنايى با فرهنگ گفت‌وگو در اسلام، از جمله برنامه‌هاى اين مركز بوده است. شعار اين مركز، در رابطه با دوستى بين اديان توحيدى، اين جمله مى‌باشد: «فرزندان ابراهيم هرگز دوباره از يكديگر جدا نخواهند شد».

مركز تحقيقاتى «گفت‌وگو ميان اسلام و مسيحيت‌»

در اين شماره به معرفى يكى از مراكز فعال در زمينه گسترش گفت‌وگو ميان اسلام و مسيحيت در لبنان مى‌پردازيم. مركز تحقيقاتى گفت‌وگو ميان اسلام و مسيحيت، از سوى بنيان گذاران مسيحى وابسته به مؤسسه فلسفه الهيات سنت پل Saint Paul و نيز مجمع جامعه مبلغان مذهبى، در دهه اول قرن حاضر تاسيس گرديد و رييس كنونى آن، پرفسور عادل تئودور خورى مى‌باشد كه تاكنون فعاليت‌هاى قابل توجهى براى گسترش زمينه‌هاى گفت‌وگو ميان اسلام و مسيحيت داشته است. اين مؤسسه همچنين اهداف خود را چنين ذكر مى‌نمايد: محور اصلى فعاليت‌هاى اين مركز تحقيقاتى، مذاكره ميان اسلام و مسيحيت در جهت تحقق مصوبات مجمع دوم واتيكان و نيز ارائه پيشنهادهاى مناسب براى برخورد معنوى بشر در جهت جستجو و دست‌يابى به نگاهى تازه و وسيع به معنويت است. اين مركز همچنين در معرفى خود ذكر مى‌كند كه: ما ادعا نمى‌كنيم كه ميان اسلام و مسيحيت، تفاوتى وجود ندارد; اما مدعى هستيم كه مسلمانان و مسيحيان در بسيارى از عقايد و تعاليم و ارزش‌هاى دينى، داراى مشتركات بسيارى هستند. در راستاى اين اهداف، اقدامات زير را در برنامه‌هاى خود پيش بينى كرده‌ايم: ١) انجام مطالعات منظم تطبيقى در زمينه اسلام و مسيحيت. ٢) سازمان‌دهى و تشكيل كنفرانس‌هاى علمى در زمينه بازتاب‌هاى مشترك اسلام و مسيحيت در رابطه با برخى از حوادث روز. ٣) برگزارى منظم مباحث و كنفرانس‌هاى مشترك، جهت تبادل آرا و نظرات مسلمانان و مسيحيان. ٤) تاكيد و پافشارى بر مطالعه نوين متن‌هاى سنتى، مذهبى و موروثى و تلاش براى بازخوانى آنها. اين مركز همچنين از عموم علاقمندان و دانش پژوهان مسلمان و مسيحى كه مايل به انجام مطالعات در چهارچوب تعيين شده اين مركز تحقيقاتى مى‌باشند، درخواست كرده است تا با ارائه تحقيقات خود و ايجاد ارتباط، در صورت تمايل، به گسترش فرهنگ گفت‌وگو ميان اسلام و مسيحيت كمك نمايند.

مركز مطالعات سنجش‌گرانه در حوزه دين، اخلاق و اجتماع

اين مركز به منظور انجام مطالعات بين‌المللى تحقيقاتى در حوزه دين، اخلاق و اجتماع، با تكيه بر متون مرجع فرهنگى و دينى از سوى كالج وست‌مينستر اكسفورد بنيان‌گذارى شده و مركزى موثق براى امور تحقيقاتى است. اين مركز با همكارى ٧٠ نفر از اعضاى برجسته آكادمى‌هاى علوم انسانى و هنر تشكيل شده است و از جمله افراد برجسته آن مى‌توان به آيزايا برلين، سر كيت توماس، جان گالتونگ و يلنا بونر اشاره كرد. اين مركز كه در رديف مؤسسات N G O مى‌باشد، روابط و همكارى‌هاى مشتركى با يونسكو دارد و توسط يك شوراى ١٢ نفره كه از سوى هيئت مركزى انتخاب شده‌اند، اداره مى‌شود و در حال حاضر، رييس اجرايى آن ژوزف هوفمان Joseph Hoffmann است. از جمله اهداف اين مركز، گسترش فرهنگ گفت‌وگو ميان اديان و ايجاد ارتباط نزديك ميان مراكز دينى در سراسر دنيا است و در نظر دارد تا با پيروان اديان در تمام سطوح، ارتباط برقرار نمايد. در همين راستا، مركز، اقدام به برگزارى كنفرانس‌هايى در زمينه «محدوديت‌هاى گفت‌وگوى اديان‌» ، «معنويت مدرن‌» و «دين و بى‌دينى‌» در سال گذشته نموده است. «ميراث روشن‌گرى در اسلام با تكيه بر آراى ابن رشد» از ديگر كنفرانس‌هايى است كه توسط اين مركز در ماه‌هاى گذشته برگزار شده است. انتشار نشريه آكادميك در حوزه مطالعات سنجش‌گرانه دين، از ديگر فعاليت‌هاى اين مركز مى‌باشد. آدرس پست الكترونيكى اين مركز، عبارت است از:

hoffmannpatrol.iway.co.uk

مؤسسه بين‌المللى انديشه اسلامى

اين مركز كه يك مؤسسه خصوصى و غير دولتى مى‌باشد، از سوى جمعى از روشنفكران و محققان علوم اسلامى در سال ١٩٨١ در امريكا و در محلى به نام هرندن در و Herndon نزديكى شهر واشينگتن تاسيس شده است توسط يك هيئت مديره منتخب اداره مى‌شود. در اين مركز، تلاش‌هاى گسترده‌اى براى پيش‌برد تحقيقات آكادميك اسلامى و نيز حمايت از پروژه‌هايى كه توسط مؤسسات، ارگان‌ها و محققان مختلف در زمينه‌هاى انديشه‌هاى مترقى در دنياى اسلام صورت مى‌پذيرد، انجام مى‌شود. تاكيد بر چهره نوين اسلام در برابر چالش‌ها و بحران‌هاى جهان امروز به عنوان يك تمدن پويا و فعال با تكيه بر تحقيقات فلسفى، از ديگر اهداف اين مركز مى‌باشد. در معرفى كه از سوى اين مركز ارائه شده است، اهداف آن به شرح زير ذكر گرديده است: سرويس دادن به عنوان يك مركز انديشه و فرهنگ اسلامى به محققانى كه در علوم اسلامى تحقيق مى‌كنند. نظام‌مند كردن تصاوير متفاوت از اسلام براى يارى به محققان. انجام تحقيقات نقادانه با شيوه‌هاى مطالعاتى جديد. توسعه يك شيوه مناسب براى فهم قرآن و سنت پيامبر به عنوان منابع اصلى هدايت دانش و تمدن. گسترش شيوه‌هاى مناسب براى ايجاد ارتباط بين اسلام سنتى و دنياى امروز مسلمانان. تامل در چالش‌هاى دنياى معاصر و وضعيت جهان اسلام. برگزارى كنفرانس و سمينار براى محققان و روشنفكران برجسته. حمايت از چاپ تحقيقات دانشگاهى به زبان‌هاى مختلف. همكارى مشترك با مراكز دانشگاهى و تحقيقاتى در حوزه اسلام و مطالعات اسلامى. سايت اين مركز به دو زبان انگليسى و عربى براى مراجعه كنندگان قابل استفاده مى‌باشد و در آن، مقالات و سخنرانى‌هاى مفيدى در حوزه‌هاى ذكر شده وجود دارد. آدرس مركز مذكور عبارت است از:

 www.iiit.org

دانشكده مطالعات دينى دانشگاه مك‌گيل

در اوايل قرن نوزدهم تعدادى از كالج‌هاى الهياتى و نيز برخى مراكز تحقيقاتى دينى در مونترال كانادا در يك طرح هماهنگى به دانشگاه مك‌گيل پيوستند و زير نظر اين دانشگاه قرار گرفتند. در سال ١٩١٢اين تشكيلات به شكلى رسمى به اعطاى مدرك آكادميك در زمينه فعاليت‌هاى تبشيرى مسيحيت پرداخت. در سال ١٩٤٨اين مراكز كه به دانشگاه مك‌گيل پيوسته بودند به دانشكده الهيات تغيير نام دادند. كه اين دانشكده به شكلى گسترده در زمينه فلسفه دين، روانشناسى دين و نيز مطالعات تطبيقى اديان شروع به فعاليت نمود. در سال ١٧٩٠نام دانشكده الهيات به دانشكده مطالعات دينى تغيير كرد و تاكيد آن بر مطالعات و پژوهش‌هاى دقيق در سطوح بالاتر علمى، قرار گرفت، تا آن جا كه امروزه اين مركز به عنوان يكى از معتبرترين دانشكده‌هاى جهان در زمينه تحقيقات دينى، شناخته مى‌شود. انجام مطالعات گسترده در زمينه تمامى اديان از جمله: مسيحيت، بوديسم، اسلام، يهوديت، هندوئيسم، زرتشت، سيكيسم، جائينيسم، ميترائيسم، گنوسيسم، شينتوئيسم، اديان چينى و نيز فرقه‌هاى مذهبى جديد، از برنامه‌هاى اصلى اين دانشكده مى‌باشد كه براى هر كدام از اين اديان ذكر شده بخش‌هاى جداگانه و متخصصين ويژه‌اى وجود دارد. انجام سخنرانى‌هاى منظم علمى با حضور شخصيت‌ها و متفكران طراز اول جهان يكى از مهم‌ترين ويژگى‌هاى دانشكده اديان مك‌گيل مى‌باشد. همچنين برگزارى كنفرانس‌ها و سمينارهاى علمى و پژوهشى كه از محتواى بسيار بالايى برخوردار مى‌باشد از جمله خصوصيات ديگرى است كه اين دانشگاه را در حوزه مطالعات دين برجسته نموده است. در همين راستا مى‌توان به برگزارى كنفرانسى تحت عنوان پلوراليسم، دين و سياست اشاره كرد كه در تاريخ نهم تا يازدهم اكتبر سال جارى در محل اين دانشكده برگزار خواهد شد و شخصيت‌هاى مهمى در آن به ايراد سخنرانى خواهند پرداخت. در سايت اينترنتى اين دانشكده نيز كتابخانه مجازى وجود دارد كه براى محققان اين رشته سودمند مى‌باشد، آدرس كتابخانه اينترنتى دانشگاه مك‌گيل عبارت است از:

 www.library. mcgill.ca

همچنين آدرس سايت و پستى اين دانشگاه عبارت است از

 www.mcgill.ca

موسسه دين در دوره علم

اين مركز كه در سال ٤٥٩١ در آمريكا پايه‌گذارى شده است، در معرفى خود به عنوان يك موسسه غيروابسته و مستقل اهداف خود را چنين بيان مى‌كند: ١ ترويج و ترقى نور و روشنايى در علم معاصر به‌گونه‌اى كه باعث‌سعادت بشر باشد. ٢ تقويت ارتباط بين پيشرفت فكر و انديشه به وسيله علم و افزايش اميد براى بشريت‌به وسيله دين ٣ تبيين ارزش‌هاى بشرى در جهان معاصر به وسيله درك و شناخت همه اديان و فرهنگ‌ها اين مركز با برپايى كنفرانس‌هاى متعدد و نيز انتشار كتب و مقالات گوناگون از نويسندگان و محققان اديان مختلف همچنين فيلسوفان و انديشمندان همه كشورها، توانسته است گروه قابل توجهى از پژوهشگران را به عنوان اعضا، سامان‌دهى نمايد. اين مركز همه‌ساله كنفرانسى را در آمريكا برگزار مى‌نمايد، كه در همين راستا در آگوست‌سال ٣٠٠٢ پنجاهمين كنفرانس اين مركز كه به بررسى بحث اخلاقيات در اقتصاد، اختصاص دارد ECOMORALITY اين مركز برگزار خواهد شد. اين موسسه شامل دو گروه مطالعاتى است‌يك گروه به فعاليت‌ها و پژوهش‌هاى علمى اختصاص دارد كه مى‌توانند به رشد معنويت‌بشرى كمك كنند و گروه دوم به تحقيقات و پژوهش در زمينه‌هاى روابط بين اديان و نيز ايجاد اتحاد و پيوستگى ميان پيروان اديان مى‌پردازد و همچنين گروه‌هاى تخصصى جهت‌بحث كردن در زمينه‌هاى علمى و نيز حضور افراد برجسته علمى در اين گروه‌ها از ديگر فعاليت‌هاى اين مركز مى‌باشد. آدرس اينترنتى اين موسسه عبارت است از:

 www.iras.org